Regenwater opvangen is eenvoudiger dan de meeste mensen denken: je vangt hemelwater op via je dakoppervlak, slaat het op in een ton of put, en gebruikt het daarna voor toepassingen waarvoor geen drinkwaterkwaliteit nodig is. Het scheelt op je waterrekening én het helpt bij wateroverlast en droogte. Hieronder lees je precies hoe je het aanpakt, wat je nodig hebt en waar je rekening mee moet houden.
Waarom regenwater opvangen de moeite waard is
Drinkwater is duur en schaars. Voor het besproeien van de tuin, het doorspoelen van het toilet of het wassen van de auto heb je eigenlijk geen drinkwaterkwaliteit nodig. Regenwater is daar prima voor geschikt. Gebruik je opgevangen regenwater voor de tuin, dan bespaar je in een gemiddelde zomer al snel honderden liters drinkwater per maand.
Daarnaast speelt het een rol bij wateroverlast. Bij hevige regen stroomt veel water tegelijk het riool in. Als je een deel opvangt, verminder je de druk op het rioolsysteem in jouw buurt. Andersom helpt een goed gevulde regenton of -put je door droge periodes heen, wanneer sproeiverboden gelden.
De meest gebruikte manieren om regenwater op te vangen
Er zijn grofweg vier niveaus, van eenvoudig tot uitgebreid:
- Regenton (100 tot 300 liter): je koppelt een ton met een aftapkraan aan de regenpijp van je woning. Instapmodel, goedkoop en snel geplaatst. Ideaal voor kleine tuinen.
- Regentonnen in serie: meerdere tonnen aan elkaar koppelen via een overloopslang. Zo vergroot je de opslagcapaciteit zonder grote ingreep.
- Bovengrondse regenwatercontainer (500 tot 5.000 liter): grotere opslagtanks die vaak half verzonken in de tuin staan. Geschikt voor grotere tuinen of intensief gebruik.
- Ondergrondse regenwaterput of -cisterne (vanaf circa 3.000 liter): een put die in de grond wordt ingegraven. Hieruit kun je met een pomp water halen voor het toilet, de wasmachine of de tuin. Dit vraagt een grotere investering, maar levert ook de meeste besparing op.
Hoeveel regenwater kun je opvangen?
Een vuistregel: per vierkante meter dakoppervlak vang je bij 1 mm neerslag ongeveer 1 liter water op. Een gemiddeld rijtjeshuis heeft al snel 60 tot 80 m² dakoppervlak. Bij een regenbui van 10 mm levert dat al 600 tot 800 liter op. Nederland krijgt gemiddeld zo’n 800 mm neerslag per jaar, wat betekent dat een gemiddeld dak jaarlijks al gauw 40.000 tot 60.000 liter water oplevert. Je vangt daar uiteraard maar een deel van op, afhankelijk van je opslagcapaciteit.
Reken met de volgende formule als houvast:
Dakoppervlak (m²) × neerslag (mm) × 0,85 (verlies door verdamping en vuil) = bruikbaar opvangvolume in liters
De factor 0,85 staat voor het rendement van een gewone dakgoot en regenpijp. Bij een groen dak of minder efficiënte afvoer is dit lager.
Stap voor stap: regenwater opvangen met een regenton
De eenvoudigste manier is een regenton aansluiten op de regenpijp. Dit is voor de meeste huishoudens de eerste stap:
- Stap 1: Kies een plek bij een regenpijp, bij voorkeur dicht bij de plek waar je het water gaat gebruiken.
- Stap 2: Koop een regenton met aftapkraan en een aansluitsysteem voor de regenpijp. In tuincentra en bouwmarkten zijn complete sets verkrijgbaar.
- Stap 3: Zaag de regenpijp op de juiste hoogte in (zo dat de ton eronder past) en monteer het aansluitsysteem. Dit omleidt het water naar de ton; de overloop gaat terug naar de regenpijp.
- Stap 4: Zorg voor een afdekking of fijn gaas op de opening van de ton om muggen en vuil buiten te houden.
- Stap 5: Leeg of gebruik de ton regelmatig, zodat het water niet te lang stilstaat.
Regenwater opvangen voor toilet en wasmachine
Wil je regenwater gebruiken binnenshuis, voor het spoelen van het toilet of de wasmachine, dan heb je een ondergrondse cisterne, een pomp en een apart leidingcircuit nodig. Dat laatste is verplicht: regenwater mag absoluut niet vermengd raken met het drinkwatercircuit. Dit staat ook zo in het bouwbesluit. Zorg bij aanleg altijd voor een gecertificeerde installateur en meld de installatie bij je gemeente, zoals in veel plaatsen vereist is.
Een dergelijk systeem kost inclusief aanleg naar schatting rond de 3.000 tot 7.000 euro in 2026, afhankelijk van de grootte van de put en de benodigde aanpassingen aan de leidingen. De terugverdientijd hangt af van je waterverbruik en het lokale drinkwatertarief.
Aandachtspunten en valkuilen
Regenwater is niet steriel. Het spoelt vuil, vogelpoep en fijne deeltjes van het dak mee. Gebruik het daarom uitsluitend voor toepassingen waarbij je er niet mee in contact komt voor consumptie: tuin besproeien, toilet doorspoelen, auto wassen. Gebruik het nooit om groenten te besproeien die je rauw eet.
Staand water in een open ton trekt muggen aan. Een afdekkap of gaas voorkomt dat. Spoel de ton aan het einde van het seizoen ook even schoon voordat je hem winterklaar maakt.
Let ook op de kleur van je dak. Bij een dak met koperflashing of loodstrip lost er metaal op in het water. Dat water is dan minder geschikt, zelfs voor de tuin.
Beginnen met een eenvoudige regenton is voor de meeste mensen de beste eerste stap: laagdrempelig, betaalbaar en direct nuttig. Wil je meer besparen of regenwater binnenshuis gebruiken, dan loont het om offertes op te vragen voor een ondergrondse put, bij voorkeur bij het verbouwen of aanleggen van de tuin zodat de graafkosten meevallen.
