Tegels eruit, groen erin is een concrete aanpak waarbij je verharding in je tuin, op je oprit of op het trottoir vervangt door planten, struiken of gras. Het idee is simpel: elke tegel die verdwijnt en plaatsmaakt voor groen helpt mee aan een koelere, gezondere en waterbestendigere leefomgeving. Op de website tegelseruit.nl wordt dit als beweging gepromoot, maar je kunt het ook gewoon zelf aanpakken, zonder subsidie of campagne.
De reden dat dit steeds populairder wordt, is dat steden en wijken steeds voller liggen met bestrating. Regen kan niet meer in de bodem zakken, hitte hoopt zich op en er is nauwelijks ruimte voor insecten of vogels. Door tegels te verwijderen en daar planten voor terug te zetten, draai je dat effect terug, al is het maar een beetje.
Waarom tegels eruit en groen erin zo effectief is
Een vierkante meter tegels die je verwijdert, zorgt er direct voor dat regenwater in de grond kan zakken in plaats van naar het riool te stromen. Dat verlicht de druk op het rioolstelsel bij hevige buien, wat in veel steden een groeiend probleem is. Tegelijk houdt de bodem vocht vast, wat de omgeving koeler houdt in de zomer. Op hete dagen kan een versteend oppervlak tientallen graden warmer worden dan een beplant stuk grond.
Groen in de buurt heeft ook aantoonbare voordelen voor de gezondheid en het welzijn van mensen. Een straat met borders, hegjes en bloeiende planten wordt als prettiger en veiliger ervaren. Bovendien trekt elke bloeiende plant insecten aan, wat bijdraagt aan de biodiversiteit in stedelijk gebied.
Hoe pak je tegels eruit, groen erin praktisch aan?
Je hebt er weinig gereedschap voor nodig. Een breekijzer, een schop en een kruiwagen zijn in de meeste gevallen genoeg. Dit is hoe je het stap voor stap doet:
- Stap 1: Kies welke tegels weg mogen. Begin met tegels die al los liggen of die je zelf niet nodig hebt als looproute. Een paar vierkante meter is al genoeg om te beginnen.
- Stap 2: Verwijder de tegels en de onderliggende laag zand. Graaf ook het zandbed eruit zodat de grond eronder lucht en water kan opnemen. Soms zit er een laag puin onder; haal dat weg voor zover dat lukt.
- Stap 3: Verbeter de grond als dat nodig is. In veel stedelijke tuinen is de bodem arm en hard. Meng er wat compost doorheen zodat planten makkelijker wortelen.
- Stap 4: Kies de juiste beplanting. Planten die weinig onderhoud vragen en goed passen bij de lichtomstandigheden op die plek zijn het verstandigst. Denk aan vaste planten, lavendel, sedum of een haagplant. Voor schaduwrijke plekken zijn varens of hosta’s een goede keuze.
- Stap 5: Bewater de eerste weken regelmatig. Nieuwe planten hebben tijd nodig om te wortelen. Daarna is onderhoud meestal beperkt.
Wat mag je verwijderen en wat niet?
In je eigen tuin mag je zelf bepalen of je tegels verwijdert en wat je ervoor terugzet. Voor tegels op de openbare stoep of op gemeentegrond is dat een ander verhaal. Sommige gemeenten staan het toe of stimuleren het zelfs actief via de beweging “tegels eruit, groen erin”, maar je hebt dan meestal toestemming nodig. Vraag dit na bij je gemeente voordat je aan de slag gaat op de stoep voor je huis.
Let ook op kabels en leidingen. Onder tegels lopen soms gas-, water- of elektriciteitsleidingen. Graaf niet dieper dan nodig, zeker niet als je niet weet wat er onder zit. Op de website van het Kadaster of via Klic-melding kun je zien welke leidingen er in jouw straat liggen.
Welke planten werken goed bij tegels eruit, groen erin?
De keuze hangt af van de plek. Voor een zonnige strook langs de gevel werken droogtetolerante planten het beste, omdat het er warm is en er weinig regen op valt. Goede opties zijn lavendel, tijm, wilde marjolein en verschillende soorten sedum. Ze bloeien lang, trekken bijen aan en vragen weinig water.
Heeft de plek meer schaduw, denk dan aan klimop als bodembedekker, of aan vaste planten zoals astilbe en hosta. Voor een informele, wilde uitstraling werken grassen en inheemse wilde bloemen zoals klaprozen en korenbloemen ook goed. Die zaaien zichzelf bovendien vaak jaar na jaar opnieuw.
Wil je het echt eenvoudig houden, dan is gazon ook een prima alternatief voor tegels. Gras laat regenwater door en koelt beter dan steen, al vraagt het meer maaibeurten dan vaste planten.
Zijn er nadelen of valkuilen?
Een tuin met minder tegels vraagt meer onderhoud dan een volledig verharde oprit. Onkruid groeit waar ruimte is, en nieuwe planten moeten de eerste maanden regelmatig water krijgen. Begin dus niet te groot als je weinig tijd hebt voor onderhoud. Kies robuuste planten die zichzelf redden zodra ze eenmaal geworteld zijn.
Ook de afvoer van regenwater verdient aandacht. Als je veel tegels verwijdert op een helling, kan de grond bij zware regen wegspoelen. Overweeg een laag boomschors of een bodembedekker om de grond op zijn plek te houden.
Tot slot: tegels zijn niet altijd gratis weg te gooien. Bij grotere hoeveelheden moet je ze naar een milieustraat brengen. Maar vaak nemen buren of buurtgenoten overtollige tegels graag over, voor een ander project in hun eigen tuin.
Tegels verwijderen en groen terugplanten hoeft niet groot of spectaculair te zijn. Zelfs twee vierkante meter minder bestrating maakt een tastbaar verschil, voor het water, voor de hitte en voor de dieren die in jouw straat leven. Begin klein, kijk wat werkt en bouw dat gerust verder uit.
